|
Finansal İstikrarsızlığın ve Şokların Yönetimi isimli
makalesinde Yılmaz Akyüz; GOÜ ‘lerde yoksulluklara
sebep olan krizlere neden olan istikrarsızlığın, uluslarararsı
finans sisteminin özgünlüğünden kaynaklandığını, sistemik ve küresel
bir karakter taşıdığı tespitinde bulunuyor.
Uluslararası sistemin; finans krizlerinin çıkma ihtimalini
azaltacak, yüksek maliyetli
kayıplar vermesini önleyebilecek, krizleri iyi bir şekilde yönetebilecek,
etkin ve global ölçekte kurum - mekanizmaları oluşturamadığına dikkat
çeken Akyüz, krizler nedeniyle doğan
yüklerin de, GOÜ’lerin sırtına yüklendiğini söylüyor.
Akyüz, GOÜ ekonomilerinin, dış dünyadan gelen finansal-şoklara
karşı kırılgan olduklarını,
bu tür şoklara karşı önlem geliştirme kabiliyetlerinin de yapısal nedenlerle sınırlı olduğunu ileri sürüyor ve soruyor: finansal
dengesizlikler ve finansal şoklar nasıl yönetilebilir?
Uluslararası mali sistemin bugünkü yapısıyla sorunsala
doyurucu yanıtlar verebilmenin güçlüğüne işaret eden Akyüz, GOÜ’lerin
krizleri atlatamamasının önemli
nedeni olarak, bu ülkelerin,
yüksek döviz borçları olduğunu belirtiyor.
Pasiflerin dolarizasyonu olarakta nitelendirilen yüksek
döviz borçluluğu, ne zaman sorun olmaz? Yanıtları özetleyelim:
*Şayet, borç stoğunun vadesi uzunsa ve borç stoğu, döviz
kazanma kapasitesi yüksek sektörlerde yoğunlaşmışsa, korunabilme
olanağı olabiliyor, tam tersi durumlarda ise, krizler çok sert ve
yaygın bir şekillde gelişebiliyor.
*Toplumlara çok fazla bedel ödeten krizler istenmiyorsa,
parasal ve finansal istikrar sağlayabilmek için sermaye akımlarında
ve kurlarda patlama-çöküş çevrimini sağlamak gerekiyor.Özellikle
kısa vadeli sermeye girişlerinde hızlı artışların, hızlara ulaşmadan
budanması gerekiyor.
*Sermaye akımları başarılı bir şekilde yönetilebildiği,
kısa vadeli döviz borçlarının birikmesi önlenebildiği taktirde,
kırılganlık büyük ölçüde azalabiliyor.
*Başarılı bir sermaye akım yönetimi için, kur ve sermaye
hesabı rejimi arasında yüksek bir tutarlılık ve para politikası
ile sermaye piyasaları politikalarının basiretli bir bileşimi gerekiyor.
DALGALI KURDA KRİZ OLMAZ MI?
Yımaz Akyüz GOÜ’lerin
kur rejimi pratiğini özetledikten sonra, bu ülkeler için, bugün
önerilen dalgalı kur politikası içinde kriz olmaz mı? sorusunu yanıtlıyor:’Sırf dalgalı rejimi uygulanıyor
olaması nedeniyle sorunlar
halediliyor diye bir durum söz
konusu değildir. Dalgalı kur her koşulda şoklara karşı
uyum sağlayacaktır anlamına gelmez.Tam tersi de söz konusu
olabilir, kısa vadeli fırsatları
değerlendirmek için artan yabancı
sermaye girişi, yerel kurun değerinin yüksek düzeyde kalmasına ve
uyumun gecikmesine neden olabilir, bu durumda kurda aksi yönde bir
hareket yaşanabilir.’
GOÜ’ler için, dış şoklara yanıt veren, büyüme ve enflasyon
hedeflerini gözeten ‘yaraya merhem’ bir kur rejimi geliştirilebilir mi? Akyüz’e göre, para politikası
bütünüyle kur yönetimine hasredilse bile, sermaye hareketleri açık
bir rejimde sorunlarla karşılaşılması kaçınılmazdır.Kırılganlıkları
önleyebilmek için, akıllıca dizayn edilmiş sermaye hesabı düzenlemelerine
ihtiyaç vardır.Ülkeler arası geliştirilen entegrasyon deneyimleri göz önüne alındığında, parasal işbirliğinin
kur istikrarının sağlanmasına çok önemli katkı yaptığını vurgulayan Akyüz, ‘AB’nin, 30 yıl süren yumuşak çıpadan,
sert çıpaya oradan da Avrupa Para Birliğine giden deneyimin incelenmesinde
yarar var’diyor. Nazarı dikkatinizi çekerim! İyi haftalar efendim.
|
| 
