Ömer Madra: Bugün adı pek bilinmeyen ama belki de hayatımızı çeşitli biçimlerde etkileyebilecek olan bir kuruluştan bahsedeceksiniz sanırım: Terörle Mücadele Yüksek Kurulu.

 

Ali Bilge: Aslında geçen programımızda 12 Eylül münasebetiyle TSK’nin İç Hizmet Kanunu’nun 35. maddesini  konuşuyorduk, oradan terörle mücadeleye ilişkin yasa tasarısına girdik, o sırada aklıma geldi, çünkü Başbakan Erdoğan konuya ilişkin sorulan sorulara yanıt verirken,  Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’ndan bahsediyordu. Aynı zamanda Genelkurmay 2. Başkanı ile Genelkurmay Başkanı’nın “terörle mücadele için yeni birimlere ihtiyaç var” açıklamaları vardı hatırlarsanız; “yeterli olamıyoruz, hem yasaya ihtiyaç var, hem de yeni birimlere ihtiyaç var” deniyordu. Zaten bu mevzuda , kurumlar arası koordinasyon sorunları da  zaman zaman gündeme gelir, ama açıkçası Başbakan  İtalya gezisinde, “pazarlığa girmeyiz teröristle, bu konuda Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’nu toplayacağım” deyince dikkatimi çekti.

 

Bizim siyasi bürokratik  alanımıza ne zaman böyle bir kurul girdi? Ankara’da  tüm kurulları takip etmeye çalışırım,  daha çok bildiğiniz kurulları. “Hangi kurullar var devlet mekanizması içerisinde?” diye zaman zaman bakmakta da fayda vardır. Böyle bir araştırmaya nereden başlayabilirsiniz? Devletin tüm  organlarını nerede bulabilirsiniz?  Başbakanlık içerisinde araştırırsınız,  ayrıca devlet teşkilat rehberi vardır, epeyce kalınca bir yayındır, ben öncelikle rehberin  en yeni baskılarına  baktım.   Başbakanlık’a veya herhangi bir yere bağlı Terörle Mücadele Yüksek Kurulu diye bir birime rastlayamadım, tanımlanmış, bir kararnameye bağlanmış, “şu kişilerden  oluşmaktadır” diye bir tanıma , ifadeye, başlığa  rastlayamadım. Ortada, geçen haftaki programımızda da konuştuğumuz, günlük hayatımızı, demokrasimizi, temel hak ve özgürlüklerimizi ilgilendiren bir yasa  önerisi var. İkincisi de, Başbakan’ın da “döndükten sonra gerekirse Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’nu toplarım” diye bir ifadesi var.

 

Şimdi bu kurul kim, kimlerden oluşuyor, nasıl bir kurul? Ne zaman kurulmuş? ne yapmış? ne yapması için kurulmuş?  Şu anda bu kurulu tanımlayan,  herhangi yayımlanmış bir şey yok. Başbakanlık’a bağlı 30’a yakın kurul var ama bu kurul orada zikredilmiyor.

 

Avi Haligua: Peki nereye bağlı o zaman?

 

AB: Şu anda bu illegal bir kurul herhalde, hiçbir yerde yok! Bence öyle.

 

AH: Yasası yoksa illegal oluyor.

 

AB: Yasası yok, kararname yok. Şu olabilir, biliyorsunuz bizim devlet hayatımızda gizli kararnameler var, bunlar Resmi Gazete’de de yayımlanmaz, bu çerçevede bir kurul olduğu anlaşılıyor. Hiçbir devlet teşkilat rehberinde yok, Başbakanlık’ın web sitesinde yok. Şöyle olabilir, böyle bir kurul vardır ama çalışma esasları gizlidir, bunun adı da zikredilmiyor. Ancak, bölük pörçük gazetelere yansımış bazı bilgilere rastlıyoruz. Örneğin, 28 Şubat’tan çok sonra Çevik Bir ile Şevket Kazan bir araya gelip  konuşuyorlar, bu görüşmeyi bir gazeteci  kaleme alıyor. Şevket Kazan diyor ki “doğru dürüst diyalogumuz olsaydı 28 Şubat olmazdı. Aslında  askerimize yardımcı olacak öyle  önemli işler yaptık ki, Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’nu bile topladık.” Buradan anlıyoruz ki, bu kurul Refah- yol hükümetine kadar dayanıyor. Belki daha öncesi var 

 

ÖM: Şevket Kazan, eski Refah Partisi hükümetinin adalet bakanıydı.

 

AB: O konuşmada Kazan  “bizi bu konuda hiç mi takdir etmediniz Sayın Paşam” diyor. Şimdi bazı izleri takip ettiğimizde,  15 Eylül 1994 tarihinde, “Takip ve Yönlendirme Kurulu” diye bir kurul oluşturulduğunu öğreniyoruz.  MGK Genel Sekreterliği tarafından öneriliyor.  Bu kurul,  1995 Mart’ında da, görev ve uygulama esaslarına ilişkin ayrı iki gizli yazı yayınlıyor. Takip ve Yönlendirme Kurulu gizli bir kurul.

 

ÖM: Tam 10 yıl olmuş yani, 10 yıldır faaliyet gösteriyor?

 

AH: Belki daha fazla ama ilk ortaya çıkışı 10 yıl önce olmuş.

 

AB: Evet. Terörle mücadele amacıyla, gizli tutulan, Takip ve Yönlendirme Kurulu diye bir birim var. Bu birim ayakta  ve zinde  devam ediyor, daha sonra ismi değişiyor. Bülent Ecevit başkanlığında kurulan azınlık  hükümeti, 15 Ocak 1999’da bu kurulu, Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’na dönüştürüyor

 

Yine gizli bir genelgeyle yapıyor bu dönüştürme işini.  Bunu Bülent Ecevit başkanlığında  kurulan hükümet programındaki bir paragraftan anlıyoruz: “Güven oylamasının hemen ardından, Terörle Mücadele Yüksek Kurulu,  Doğu ve Güneydoğu illerinde uygulanacak olan kalkınma programlarını ve yerleşme hareketlerinin takibi ve koordinasyon kurulu,  GAP Yüksek Kurulu  ile birlikte somut  adımlar atılacaktır” gibi bir ifade var hükümet programında. Güneydoğu’ya ilişkin üç kurul  sayılıyor,  bunun içinde Terörle Mücadele Yüksek Kurulu ismi  de var.Tarihlerde ve isimlerde karışıklık yapabilirim hatalarım olabilir,  çünkü bu bilgileri açık bir şekilde elde edemiyorsunuz

 

12 Ağustos 1997 tarihinde OHAL kaldırılırken, bu kararı da Terörle Mücadele Yüksek Kurulu alıyor, Türk kamuoyunda da araştırmacı gazeteciler atlamışlar bu mevzuyu, yani bu kurul OHAL’i bile  kaldırabilecek yetkilerle donanmış,  fakat biz bu kurulu bilmiyoruz..

 

AH: Neye dayanarak aldığına dair bir belge var mı? Herhangi bir gerekçe belirtmişler mi?

 

AB:  OHAL’in işlevini yerine getirebilecek yasalar ve yapılanmalar, yeterince sistem  içerisinde yerleştiği için,  OHAL’in  işlevini görebilecek  düzenlemeler  yerleştiği için OHAL  kaldırıyor,  sonuçta OHAL’ın görevini görebilecek yapılanmalar var. Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’muz  OHAL’i kaldırabilecek yetki ve güce sahip. Ancak kendisi  nedir, anayasal düzen içerisinde yeri nedir? Bunları bilmiyoruz. Devletimizin  yapılanması içerisinde onlarca kurul sayılıyor ver tanımlanıyor ama Terörle Mücadele Yüksek Kurulu bizim hayatımızda nerede ve nasıl duruyor, kimlerden oluşuyor, bu kurul nasıl toplanıyor, nelere karar veriyor, karar alma mekanizması nasıl?  Bunları Bilmiyoruz. Oldukça tedirgin edici bir durum.  Çünkü, bizde genellikle  terörle mücadele etmek yerine demokrasiyle mücadele ediliyor, kısıtlar getiriliyor hayatımıza. Dolayısıyla tedirgin oluyoruz, devlet sistemi içerisinde biz bu kurulu,  sadece bölük pörçük, bir yerlerde varolan bir ruhun gezintisi gibi görüyoruz, ama gerçek varlığını bilemiyoruz.

 

ÖM: Hayalet gibi bir şey. Son izine 12 Ağustos 1999’da isim değişikliği sebebiyle rastlanıyor.

 

AB: Evet, Başbakan Ecevit’in yayımladığı gizli bir genelgeyle 1994’te kurulan  takip kurulu, 1999’da Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’na, bütün yetkileri ile  devrediliyor. Ama bilmiyoruz, bu kimdir, nedir, neyin nesidir?  Başbakan Erdoğan, “yeni bir birime  gerek yok, böyle bir şey   varmış” diyor. Başbakanlık Müsteşarı’na  sen  şunu bir  araştır  diyor, sonra da “yahu, böyle bir kurul varmış, bunu gerekirse toplarım” diyor.

 

AH: Bu kurulun sivil mi, askerlerden mi oluştuğu bilinmiyor değil mi?

 

AB: Muhtemelen karma  bir yapıda  ve tamamen masif bürokratik bir yapıda, İçişleri Bakanlığı, MİT, MGK falan..

 

“Avrupa’daki terör yasalarını Türkiye’de  uygulayacağız” diyorlar ya, bunu uygulayacak kurulun,  Terörle Mücadele Yüksek Kurulu olması gerekiyor, en azından bu bulanıklıkta böyle okunuyor.  Terörle Mücadele Yüksek Kurulu, anladığımız kadarıyla koordinasyon sağlayacakmış…

 

ÖM: Bir tahminde bulunabilirsek, herhalde, ülkenin önde gelen terör uzmanlarının yer aldığı, faaliyet gösterdiği bir kurul olsa gerek?

 

AB: Fevkalade haklısınız,  böyle bir kurulun oluşması için  dediğiniz gibi nadide terör uzmanlarının  bir araya gelmesi gerekir. Hükümetin kamuoyunun bilmediği gizli kararnamelerle, genelgelerle oluşturulduğu anlaşılan bu kurulun işlevini, yapısını,  görevlerinin ne olduğunu, yasal dayanağını açıklaması lazım. Ne iş yapar? Alanı nedir?

 

Gerçekten   devletlerin  bazı gizlilikleri olabilir,  ama sonuçta hesabını vereceği bir meclis vardır, meclise gelir açıklar. “Başbakan, Terörle Mücadele Yüksek Kurulu diye bir kuruldan söz ediyor, ancak ben nereye bakmalıyım, bu yüksek kurul kimlerden oluşuyor, Başbakanlığa mı, Müsteşarlığa mı bağlı? MGK’ya mı bağlı? İçişleri Bakanlığı’na mı bağlı?” Araştırmanızı yapıyorsunuz, soruyorsunuz, böyle bir kurulun sekreteryası nerede? Yüksek Planlama Kurulu vardır bilirsiniz, o da geçmişten beri çok anlı şanlı bir kuruldur, son yıllarda doğru dürüst toplanmıyor, ama bunun sekreteryasını DPT yapar mesela. Gidersiniz oradan, gündemi nedir, bundan sonra ne zaman toplanacaktır, YPK kararlarını bulursunuz. Ama Terörle Mücadele Yüksek Kurulu’nun sekreteryasını bulamıyorsunuz.

 

ÖM: Öğreneceğiz herhalde, ama Başbakan avdet edince.

 

AB: Biz buradan soralım, necip Türk basını da konuya ilişkin bir soruyu, manşet  yapsın: “Terörle Mücadele Yüksek Kurulu nedir? Ne iş yapar?”  Bunu sorgulamamız gerekiyor.

 

ÖM: Bu son derece ilginç bir durum.

 

AB: Başbakan da bunu yeni öğrenmiş ve müsteşarına bu konuya ilişkin çalışma yapmasını söylemiş, talimat vermiş; “işlevsel hale getirelim, böyle bir kurul varmış” demiş müsteşarına.

 

AH: Belki de 90’ların sonunda işlev kazanıp sonradan uykuya yatmış olabilir mi?

 

AB: Öyle bir durum var, o anlaşılıyor, öğlen uykusuna mı yatmış,  akşam uykusuna mı , bilemiyorum?  Ama tabii Başbakanlık kolay iş değil,  taze Başbakanların devleti  tanıması epey zaman alıyor,  bakın Erdoğan  3 yıl sonra farkına varıyor böyle bir kurul olduğunun.

 

ÖM: Ama terör bu, başka bir şeye benzemez!

 

AB: Bu yüzden bu kurulun  çalışma esasları nedir, gerçekten terörle mi uğraşıyor, ne yapıyor  sormamız lazım , mesela Anıtlar Yüksek Kurulu var, bunu biliyoruz,  tarihi mekânlarla ilgili karar veriyor, ama biz bunu bilmiyoruz...

 

ÖM: Öğreneceğiz inşallah.

 

(19 Eylül 2005 tarihinde Açık Radyo’da yayınlanmıştır.)